فرهنگ و هنر پیشران راهبردی در حل بحران جمعیت و تحکیم بنیان خانواده

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، کارگروه فرهنگی و هنری ستاد ملی جمعیت با هدف سیاست‌گذاری یکپارچه، ترویج فرهنگ فرزندآوری و ازدواج با استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی – هنری و رسانه‌ای، به میزبانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد.

در این نشست که در سالن غدیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با حضور مرضیه وحید دستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت، محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، رائد فریدزاده، معاون هنری وزیر فرهنگ، مهتاب رضیئی، مشاور وزیر فرهنگ در امور اجتماعی و جمعی از نمایندگان دستگاه‌ها و نهاد‌های کشور برگزار شد، ابعاد مختلف سیاست‌های جمعیتی در حوزه فرهنگ و هنر مورد بررسی و مداقه قرار گرفت.

آقای محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در آغاز این نشست با گرامیداشت ایام شهادت امام حسین (ع)، بر لزوم تحقق عینی وظایف این کارگروه تاکید کرد و گفت: تحقق برنامه‌ها و اقدامات عملی، بهترین خدمت به موضوع جوانی جمعیت است.

آقای جوادی با بیان اینکه باید موضوع جمعیت و مؤلفه‌های تأثیرگذار بر افزایش و کاهش جوانی جمعیت را با دقت مورد توجه قرار داد، افزود: فلسفه تشکیل این کارگروه بر این مبنا استوار است که فرهنگ و هنر می‌توانند نقش مؤثری در اشاعه و ترویج ازدواج و فرزندآوری ایفا کنند.

وی با اشاره به تجربیات جهانی، حل چالش‌های کلان اجتماعی را از مسیر فرهنگ‌سازی ممکن دانست و تصریح کرد: تحقق فرهنگ افزایش جمعیت صرفاً با توصیه و شعار امکان‌پذیر نیست و نیازمند فراهم شدن الزامات و تدوین برنامه‌های مشخص است. در همین راستا، یکی از حوزه‌هایی که باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرد، برنامه‌سازی و حرکت به سمت برنامه‌ریزی عملیاتی است که در چارچوب فعالیت‌های این کارگروه دنبال خواهد شد.

معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تاکید بر جمعی بودن ماهیت فرهنگ، اظهار کرد: هنر به دلیل برخورداری از جذابیت‌های ویژه، می‌تواند در حوزه اشاعه، ترویج و تبدیل شدن این موضوع به یک فرهنگ عمومی نقش مهمی ایفا کند.

آقای جوادی تصریح کرد: نباید رویکرد تصدی‌گری در پیش گرفته شود، بلکه لازم است فعالیت‌های مردمی رصد و شناسایی شده و ضمن حمایت از آنها، جهت‌گیری صحیحی به این اقدامات داده شود. همچنین باید زمینه مشارکت بیشتر و حمایت از طرح‌ها و ایده‌های مختلف در این حوزه فراهم شود.

* فرهنگ و هنر در ایجاد امید و تغییر نگرش جوانان نقش اساسی دارد

در ادامه این نشست، خانم مرضیه وحید دستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت، با هشدار نسبت به روند کاهشی جمعیت کشور، سیاست‌های ابلاغی رهبر انقلاب را واقع‌بینانه خواند و بر همکاری همه دستگاه‌ها برای پیگیری جدی آن تاکید کرد.

خانم دستجردی با ارائه آماری از وضعیت جمعیت کشور گفت: نرخ باروری اکنون به ۱.۳۴ فرزند به ازای هر زن رسیده است، در حالی که برای حفظ جمعیت کنونی به نرخ جانشینی ۲.۱ فرزند نیاز داریم؛ ادامه روند فعلی موجب خواهد شد در دهه‌های آینده با کاهش شدید جمعیت و افزایش قابل توجه سالمندی روبه‌رو شویم.

وی افزود: اگر بخواهیم جمعیت ۸۶ تا ۸۷ میلیون نفری فعلی حفظ شود، باید نرخ باروری به سطح جانشینی بازگردد.

دبیر ستاد ملی جمعیت، رفع موانع ازدواج، تحکیم خانواده، اصلاح سبک زندگی و توزیع متوازن جمعیت را از محور‌های اصلی سیاست‌ها دانست و تصریح کرد: تمرکز صرف بر فرزندآوری بدون توجه به مسئله ازدواج و خانواده، به نتیجه مطلوب منجر نخواهد شد.

خانم دستجردی، با اشاره به افزایش سن ازدواج (میانگین ۲۴ سال برای دختران و ۲۷ سال برای پسران در کشور و حدود ۳۰ سال برای مردان در تهران) و همچنین افزایش فاصله بین فرزندان (۴.۶ سال تا تولد فرزند اول و ۶ سال بین فرزند اول و دوم)، فرهنگ و هنر را در ایجاد امید و تغییر نگرش‌ها و آینده‌نگری جوانان، اساسی ارزیابی کرد.

وی با اشاره به قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت (شامل ۷۳ ماده و ۲۵۵ مأموریت)، بر لزوم عبور از مرحله شعار و عملیاتی شدن حمایت‌ها تاکید کرد و گفت: پیمایش‌های ملی نشان می‌دهد خانواده‌های ایرانی به طور متوسط تمایل به داشتن ۲.۵ فرزند دارند، اما موانع موجود، میزان فرزندآوری را به کمتر از ۱.۵ فرزند رسانده است.

دبیر ستاد ملی جمعیت همچنین با هشدار نسبت به روند نزولی ازدواج (کاهش از حدود ۸۹۱ هزار مورد در سال ۱۳۸۹ به کمتر از ۴۸۰ هزار مورد در سال‌های اخیر) و پیش‌بینی افزایش جمعیت سالمند به ۳۲ درصد تا سال ۱۴۳۰، بر لزوم اختصاص مشوق‌ها از فرزند اول تاکید کرد.

خانم دستجردی، با تقدیر از اقدامات فرهنگی از جمله اختصاص بلیت رایگان سینما در روز ملی جمعیت، طرح «کارت امید مادر» را از مصوبات مهم برای حمایت از هزینه‌های اولیه کودک برشمرد و بر لزوم بهره‌گیری از ابزار‌های فرهنگی، هنری و رسانه‌ای برای تبیین اهمیت خانواده تاکید کرد.

همچنین مهتاب رضیئی، مشاور وزیر فرهنگ در امور اجتماعی، بر ضرورت هم‌صدایی و ایجاد هم‌افزایی میان سازمان‌ها و نهاد‌ها تاکید کرد و از تشکیل میز کارگروه اقدامات پژوهشی درباره موضوع ستاد ملی جمعیت در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات خبر داد.

در ادامه این نشست، نمایندگان دستگاه‌های حاضر به تبادل نظر و ارائه راهکار‌های تخصصی پرداختند.

گفتنی است، کارگروه فرهنگی و هنری ستاد ملی جمعیت با هدف برنامه‌ریزی، هدایت‌گری، هم‌افزایی و ایجاد نگاه منظومه‌ای و همسو کردن ظرفیت‌های موجود دستگاه‌های اجرایی کشور جهت ترویج فرهنگ فرزندآوری و ازدواج، با استناد به تبصره ۲ ماده یک قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت تشکیل شده است.