پخش زنده
امروز: -
غلامرضا نوری در برنامه گفتگوی ویژه خبری:
خودکفایی ۸۵ درصدی در تامین امنیت غذایی کشور
وزیر جهاد کشاورزی با تشریح اقدامات دولت در حوزه امنیت غذایی، از حفظ کامل ذخایر راهبردی کشور در دوران جنگ، خودکفایی حدود ۸۵ درصدی در تامین امنیت غذایی و هدفگذاری برای افزایش این خودکفایی به بیش از ۹۰ درصد خبر داد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آقای غلامرضا نوری قزلجه در برنامه گفتگوی ویژه خبری با تشریح اقدامات دولت در حوزه امنیت غذایی طی جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی سوم، از حفظ کامل ذخایر راهبردی کشور، ترخیص نزدیک به ۷ میلیون تن کالا از بنادر و دستیابی به خودکفایی ۸۵ درصدی در امنیت غذایی خبر داد و گفت: هدفگذاری برنامه هفتم، افزایش این میزان به بیش از ۹۰ درصد است.
سؤال: دولت جمهوری اسلامی ایران در جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی سوم چه اقداماتی در حوزه امنیت غذایی انجام داد تا کشور با شرایط پایدار و مناسبی مواجه باشد؟
نوری: موضوع امنیت غذایی، مهمترین موضوع برای همه کشورها به ویژه در شرایط بحران و جنگ است. یکی از اهداف دشمنان در حمله به کشور، آسیب زدن به امنیت غذایی بود، اما به فضل الهی اتفاقی کمنظیر در این حوزه رقم خورد. پس از جنگ نیز در نشستهای وزرای کشاورزی کشورهای عضو شانگهای و بریکس، بسیاری از مقامات خارجی از تابآوری و عملکرد جمهوری اسلامی ایران در تأمین امنیت غذایی تقدیر کردند.
دولت چهاردهم از ابتدای فعالیت خود با پیشبینی شرایط اضطراری، افزایش ذخایر راهبردی و تدوین برنامههای لازم برای شرایط بحرانی را در دستور کار قرار داد. همین آمادگیها موجب شد در جنگ ۱۲ روزه و سپس جنگ تحمیلی سوم، کشور بدون کوچکترین مشکل در تأمین و توزیع کالاهای اساسی از این شرایط عبور کند.
سؤال: آیا در آن مقطع از ذخایر راهبردی کشور استفاده شد؟
نوری: امروز با گذشت چهار ماه از جنگ، حتی یک کیلوگرم از ذخایر راهبردی و نهادههای دامی کشور مصرف نشده است. خوشبختانه هم تولید داخلی وضعیت مطلوبی دارد و هم ذخایر کشور در شرایط مناسبی قرار دارد.
حدود ۸۵ درصد امنیت غذایی کشور متکی به تولید داخل است. در این مدت، تولیدکنندگان بخش کشاورزی و فعالان زنجیره تأمین با تلاش شبانهروزی اجازه ندادند مردم هیچ کمبود یا صفی برای تهیه کالاهای اساسی احساس کنند.
سؤال: چه اقداماتی برای مدیریت بازار و تأمین نهادهها انجام شد؟
نوری: یکی از اقدامات مهم، انتقال سریع کالاها از بنادر به واحدهای تولیدی بود. در این مدت نزدیک به ۷ میلیون تن کالا از بنادر ترخیص شد که رقم کمسابقهای محسوب میشود.
همچنین آرد مورد نیاز نانواییها و گندم مورد نیاز کارخانههای آردسازی حدود یک ماه زودتر تأمین شد. برای واحدهای دامداری و مرغداری نیز امکان برداشت و تأمین نهادهها تا دو ماه زودتر از موعد فراهم شد تا تولیدکنندگان با اطمینان بیشتری فعالیت کنند.
از سوی دیگر، از زمان اجرای اصلاحات ارزی در سال ۱۴۰۴ تاکنون حتی یک روز تأخیر در تأمین ارز واردکنندگان و تأمینکنندگان کالاهای اساسی نداشتهایم و این روند به صورت منظم ادامه دارد.
سؤال: میزان خودکفایی کشور در حوزه امنیت غذایی چه میزان است؟
نوری: در حال حاضر حدود ۸۵ درصد امنیت غذایی کشور از محل تولید داخلی تأمین میشود و حدود ۱۵ درصد نیازمند واردات هستیم. البته در کنار حدود ۱۶ میلیارد دلار واردات محصولات کشاورزی، نزدیک به ۸ میلیارد دلار نیز صادرات در این بخش داریم.
سؤال: برنامه وزارت جهاد کشاورزی برای افزایش خودکفایی چیست؟
نوری: برنامه هفتم پیشرفت اهداف مشخصی را در این زمینه تعیین کرده است و ما نیز برنامههای اجرایی خود را بر همان اساس تدوین کردهایم. رئیسجمهور نیز به طور مستمر موضوع خودکفایی، بهرهوری و استفاده بهینه از منابع را پیگیری میکنند.
بر اساس اهداف برنامه هفتم، میزان خوداتکایی کشور در بخش کشاورزی باید از ۸۵ درصد فعلی به بیش از ۹۰ درصد افزایش یابد. البته در برخی حوزهها مانند دانههای روغنی که وابستگی بالایی به واردات وجود دارد، هدفگذاریها به صورت مرحلهای انجام شده است.
سؤال: یکی از چالشهای مهم در حوزه دانههای روغنی و نهادههاست. برای رفع این مشکل چه اقداماتی انجام شده است؟
نوری: یکی از موانع اصلی تولید داخلی، نظام ارزی گذشته بود که عملاً واردات را نسبت به تولید داخل مقرون به صرفهتر میکرد. با اصلاحات ارزی انجامشده، شرایط برای حمایت از تولیدکنندگان داخلی فراهمتر شده است.
این اصلاحات موجب شد قیمت محصولات کشاورزی واقعیتر شود و منابع حمایتی به جای هدررفت در زنجیره توزیع،مستقیماً به مردم و تولیدکنندگان برسد. نمونه آن در بازار کنجاله سویا قابل مشاهده است که با وجود تغییر نرخ ارز، بازار از شفافیت و ثبات بیشتری برخوردار شده است.
سؤال: شما به نقش جهادی تولیدکنندگان در دوران جنگ اشاره کردید؛ تولیدکنندگانی که با وجود تهدیدها و شرایط دشوار، فعالیت خود را متوقف نکردند و حتی مورد تقدیر رهبر معظم انقلاب قرار گرفتند. میزان خسارتهای واردشده به این بخش چقدر بوده و دولت برای جبران آن چه برنامهای دارد؟
نوری: مهمترین خسارت ما در این حوزه، از دست دادن سرمایههای انسانی بود. در جریان جنگ تحمیلی، ۱۱ نفر از همکاران وزارت جهاد کشاورزی و ۷۰ نفر از تولیدکنندگان و فعالان بخش کشاورزی در مزارع، دامداریها، مراکز پرورش آبزیان، بنادر صیادی و واحدهای تولیدی به شهادت رسیدند که این خسارتی جبرانناپذیر است.
در بخش مالی نیز خسارتهایی به واحدهای تولیدی وارد شد که برآوردهای اولیه نشان میدهد حدود ۳۰ همت خسارت مستقیم به بخش تولید کشاورزی در سراسر کشور وارد شده است. بخشی از خسارتهای غیرمستقیم و عدمالنفعها نیز در حال احصا و جمعبندی است.
سؤال: چه میزان از این خسارتها تاکنون جبران شده است؟
نوری: تاکنون جبران عملی خسارتها انجام نشده و موضوع در دولت در حال بررسی، جمعبندی و اولویتبندی است تا سازوکارهای لازم برای حمایت از آسیبدیدگان تدوین شود.
سؤال: وضعیت خرید تضمینی گندم چگونه است و چه میزان از مطالبات کشاورزان پرداخت شده است؟
نوری: تاکنون ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تن گندم از کشاورزان خریداری شده که ارزش آن حدود ۱۹۰ همت است. از این میزان، ۵۰ همت پرداخت شده و با تأکید رئیسجمهور و هماهنگی سازمان برنامه و بودجه، پرداخت مطالبات به صورت هفتگی ادامه خواهد یافت تا کشاورزان هرچه سریعتر به مطالبات خود دسترسی پیدا کنند.
سؤال: پیشبینی شما از میزان خرید گندم در سال جاری چیست؟
نوری: پیشبینی ما خرید بین ۹.۵ تا ۱۰ میلیون تن گندم است که نسبت به سال گذشته افزایش خواهد داشت. همچنین برآورد میشود تولید گندم کشور به حدود ۱۳.۵ تا ۱۴ میلیون تن برسد.
سؤال: آیا کشور در تولید گندم به خودکفایی رسیده است؟
نوری: بله. نیاز مصرفی بخش خبازی و نانوایی کشور حدود ۱۰ میلیون تن است و اگر همین میزان خرید تضمینی انجام شود، نیاز داخلی به طور کامل تأمین خواهد شد. واردات احتمالی صرفاً برای تقویت ذخایر راهبردی انجام میشود.
سؤال: یکی از موضوعات مورد توجه مردم، افزایش قیمت برخی کالاهای اساسی در ماههای اخیر است. علت این افزایش قیمتها را چه میدانید؟
نوری: بخشی از افزایش قیمتها ناشی از اصلاحات ارزی بود که با هدف جلوگیری از انحراف یارانهها و رساندن مستقیم منابع به مردم انجام شد. در قالب کالابرگ نیز حمایتهای لازم از خانوارها صورت گرفت تا اثرات این اصلاحات جبران شود.
اما بخشی دیگر از افزایش قیمتها به شرایط جنگی بازمیگردد. در این دوره هزینههای حملونقل داخلی و بینالمللی افزایش قابل توجهی داشت. به عنوان نمونه، هزینه حمل یک کانتینر از هند به ایران از حدود ۲ هزار دلار به ۶ هزار دلار رسید. همچنین هزینه حمل برخی کالاها از مسیر ترکیه بیش از دو برابر شد.
علاوه بر این، افزایش قیمت مواد بستهبندی، هزینههای تأمین کالا، تغییر شرایط تجاری و افزایش هزینههای تولید نیز بر قیمت تمامشده محصولات اثرگذار بود.
سؤال: آیا افزایش قیمتها ناشی از گرانفروشی بوده است؟
نوری: در حوزه کالاهای اساسی، گرانفروشی گسترده و سازمانیافته وجود ندارد. البته ممکن است در مواردی تخلف رخ دهد که با آن برخورد میشود. در چهار ماه گذشته بیش از ۷۰ هزار بازرسی انجام شده و بیش از ۸ همت پرونده تخلف تشکیل شده است.
نکته مهم این است که بسیاری از تولیدکنندگان امروز حتی با قیمتهای فعلی نیز سود قابل توجهی ندارند. به عنوان مثال در بخش مرغ و تخممرغ، قیمتهای بازار در برخی مقاطع حتی پایینتر از قیمت تمامشده تولید بوده و تولیدکنندگان وارد زیان شدهاند.
ما معتقدیم برای استمرار تولید و حفظ امنیت غذایی کشور، تولید باید برای تولیدکننده صرفه اقتصادی داشته باشد. در عین حال، دولت نیز از طریق افزایش بهرهوری، توسعه روستابازارها، کوتاه کردن زنجیره توزیع و کاهش فاصله قیمت از تولید تا مصرف، به دنبال کنترل هزینهها و حمایت از مصرفکنندگان است.
سؤال: برخی معتقدند بخشی از افزایش قیمتها ناشی از شرایط جنگی بوده و اکنون با کاهش تنشها باید شاهد تعدیل قیمتها باشیم. چرا این اتفاق به سرعت رخ نمیدهد؟
نوری: همه آثار ناشی از جنگ هنوز به طور کامل در زنجیره تولید و بازار منعکس نشده است. به عنوان مثال، بخشی از نهادههایی که در دوره جنگ با قیمت بالاتر تأمین شدهاند، هنوز وارد چرخه تولید نشدهاند. برخی هزینهها مانند حملونقل با کاهش ریسکهای ناشی از جنگ روند نزولی پیدا کردهاند، اما برخی دیگر با فاصله زمانی اثر خود را نشان میدهند.
سؤال: چه زمانی میتوان انتظار داشت بازار به شرایط متعادلتری برسد؟
نوری: زمانبندی دقیق در این زمینه دشوار است؛ زیرا هر محصول چرخه تولید متفاوتی دارد. برای مثال، نهاده مصرفی در واحدهای تخمگذار ظرف چند روز به محصول تبدیل میشود، اما در تولید گوشت مرغ یا دام، این فرآیند ممکن است چند ماه طول بکشد. با این حال، هرچه آثار و تبعات جنگ کاهش یابد، به طور طبیعی شاهد کاهش هزینهها و اثرات مثبت بر قیمتها خواهیم بود.
سؤال: آیا دولت برای حمایت از مصرفکنندگان و افزایش قدرت خرید مردم برنامهای دارد؟
نوری: دولت به این جمعبندی رسیده است که مؤثرترین شیوه حمایت، تقویت کالابرگ الکترونیکی است. به همین دلیل، موضوع افزایش اعتبار و نحوه حمایت از خانوارها در قالب کالابرگ در دستور کار کمیسیونهای دولت قرار دارد و پس از نهایی شدن، اطلاعرسانی خواهد شد.
سؤال: در پایان اگر نکتهای باقی مانده بفرمایید.
نوری: لازم میدانم از همه کشاورزان، روستاییان، عشایر، تولیدکنندگان، صنایع تبدیلی، اصناف، تأمینکنندگان و فعالان زنجیره تأمین غذا قدردانی کنم. در شرایط جنگی، همه این حلقهها با وجود تهدیدها و مخاطرات، فعالیت خود را متوقف نکردند و نقش مهمی در حفظ امنیت غذایی کشور داشتند.
همچنین از مردم عزیز تشکر میکنم که با اعتماد به دولت و پرهیز از خریدهای هیجانی، به مدیریت بازار کمک کردند. این همراهی موجب شد تأمین و توزیع کالاهای اساسی بدون مشکل انجام شود.
ما نیز خود را متعهد میدانیم که برای حفظ امنیت غذایی کشور، کاهش هزینههای تولید و رساندن کالاها با قیمت مناسبتر به دست مردم، همه ظرفیتهای موجود را به کار بگیریم.
نوری: ۷۹ درصد سرمایهگذاری طرحهای هفته جهاد کشاورزی توسط مردم انجام شد
وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به افتتاح ۲ هزار و ۲۰۹ طرح کشاورزی در هفته جهاد کشاورزی، گفت: از ۳۰ همت سرمایهگذاری انجامشده برای این طرحها، ۷۹ درصد توسط بخش خصوصی و مردم تأمین شده است.
سؤال: درباره هفته جهاد کشاورزی و فلسفه نامگذاری این هفته توضیح دهید و بفرمایید امسال چه برنامههایی در این هفته اجرا شد؟
نوری: بیستوهفتم خرداد، سالروز صدور فرمان تاریخی حضرت امام خمینی (ره) برای تشکیل جهاد سازندگی است؛ نهادی که نقش مهمی در توسعه روستاها و همچنین دوران دفاع مقدس ایفا کرد.
در هفته جهاد کشاورزی امسال، با حضور رئیسجمهور، ۲ هزار و ۲۰۹ پروژه در بخش کشاورزی به صورت وبیناری در سراسر کشور افتتاح شد. برای اجرای این طرحها حدود ۳۰ همت سرمایهگذاری انجام شده که ۷۹ درصد آن توسط مردم و بخش خصوصی، ۱۵ درصد توسط دولت و ۶ درصد از محل تسهیلات بانکی تأمین شده است.
همچنین در سالروز تأسیس جهاد سازندگی، جمعی از کارکنان وزارت جهاد کشاورزی با حضور در حرم مطهر امام خمینی (ره) با آرمانهای بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران تجدید میثاق کردند.
سؤال: جهاد سازندگی چه نقشی در توسعه کشور داشت؟
نوری: جهاد سازندگی یکی از مهمترین جلوههای مشارکت مردمی در توسعه کشور بود. این نهاد در دوران دفاع مقدس بیش از ۵۴۰ هزار اعزام به جبههها داشت و ۳ هزار و ۳۹۷ شهید، بیش از ۲۱ هزار جانباز و هزار و ۸۰ آزاده تقدیم انقلاب اسلامی کرد.
در حوزه عمران روستایی نیز خدمات گستردهای ارائه شد؛ به گونهای که آبرسانی روستایی پنج برابر، برقرسانی ۹ برابر و راهسازی روستایی ۱۱ برابر نسبت به پیش از انقلاب افزایش یافت.
سؤال: مهمترین دستاوردهای بخش کشاورزی پس از انقلاب را چگونه ارزیابی میکنید؟
نوری: تولیدات کشاورزی کشور از ۲۸ میلیون تن در سالهای پیش از انقلاب به ۱۳۹ میلیون تن رسیده است. تولید گندم از ۴ میلیون تن به حدود ۱۴ تا ۱۶ میلیون تن، تولید شیر خام از ۲.۶ میلیون تن به ۱۳ میلیون تن و تولید گوشت مرغ از ۶۵ هزار تن به حدود ۳ میلیون تن افزایش یافته است.
همچنین ارزش صادرات محصولات کشاورزی از حدود ۴۰۰ میلیون دلار به بیش از ۷.۴ میلیارد دلار رسیده که نشاندهنده رشد قابل توجه این بخش است.
سؤال: در سفر اخیر به هند و اجلاس بریکس چه موضوعاتی مطرح شد؟
نوری: بریکس مجموعهای از کشورهای مهم کشاورزی و اقتصادی جهان است که حدود نیمی از جمعیت جهان را در خود جای دادهاند. یکسوم صادرات کشاورزی ایران به کشورهای عضو بریکس انجام میشود و حدود نیمی از واردات کشاورزی کشور نیز از این کشورها تأمین میشود.
در اجلاس اخیر، ایران پیشنهادهایی از جمله راهاندازی بورس غلات، توسعه همکاریهای تحقیقاتی، تشکیل بانک اطلاعات منابع ژنتیکی و گسترش سازوکارهای مالی میان اعضا را مطرح کرد که با استقبال مواجه شد.
سؤال: موضوع کشاورزی فراسرزمینی در چه مرحلهای قرار دارد؟
نوری: رویکرد ما از «کشت فراسرزمینی» به «کشاورزی فراسرزمینی» تغییر کرده است؛ یعنی علاوه بر زراعت، حوزههایی مانند دامپروری، شیلات، باغبانی و صنایع تبدیلی را نیز شامل میشود.
برای نخستین بار، محصول تولیدشده در قالب کشاورزی فراسرزمینی به صورت رسمی وارد کشور شده است. حدود ۱۰۰ هزار تن محصول شامل جو و روغن خام از مزارع ایرانی در قزاقستان وارد کشور شد.
در حال حاضر، همکاریهای عملیاتی با کشورهایی مانند قزاقستان، روسیه و پاکستان آغاز شده و مذاکرات با برخی کشورهای آفریقایی از جمله کنیا و تانزانیا نیز در حال انجام است.
نوری: کشاورزی فراسرزمینی وارد مرحله اجرایی شد/ ایران در مسیر تبدیل شدن به هاب غذایی منطقه
سوال: در بحث کشاورزی فراسرزمینی، چه سیاستهایی دنبال میشود و این طرح اکنون در چه مرحلهای قرار دارد؟
نوری: عنوان این طرح را از «کشت فراسرزمینی» به «کشاورزی فراسرزمینی» تغییر دادیم تا همه حوزهها را شامل شود، از دامپروری و شیلات گرفته تا باغبانی، زراعت و صنایع تبدیلی. هدف این است که صرفاً تولید محصول نباشد بلکه یک زنجیره کامل کشاورزی شکل بگیرد.
برای نخستین بار به صورت رسمی و عملیاتی، محصول تولیدشده در کشاورزی فراسرزمینی وارد کشور شد. در ماههای گذشته حدود ۱۰۰ هزار تن محصول کشاورزی در قزاقستان تولید شد که بخشی از آن شامل جو و روغن خام بود و وارد کشور شد.
در کشورهایی مانند قزاقستان، روسیه، پاکستان و برخی کشورهای آفریقایی نیز ظرفیتهای خوبی وجود دارد. با کنیا و تانزانیا تفاهمنامههایی امضا شده که بر اساس آن حدود ۵۰۰ هزار هکتار در کنیا و نزدیک به یک میلیون هکتار در تانزانیا برای فعالیت شرکتهای ایرانی اختصاص مییابد.
فعالان این حوزه میتوانند به صورت الکترونیکی فرآیندهای لازم را انجام دهند و پس از هماهنگی با سفارتخانهها، فعالیت خود را آغاز کنند. بخشی از محصولات تولیدی نیز طبق تعهدات به کشور بازخواهد گشت.
سوال: هدف اصلی از کشاورزی فراسرزمینی، جبران محدودیتهای داخلی است یا کاهش هزینه تولید؟
نوری: مهمترین دلیل، موضوع آب است. ما در گذشته استفاده مناسبی از منابع آبی کشور نداشتیم و امروز آب یکی از محدودیتهای جدی برای توسعه کشاورزی است. وقتی میتوانیم بخشی از تولید را در کشورهایی با ظرفیت آبی مناسب انجام دهیم، بهتر است این کار توسط شرکتها و فعالان ایرانی انجام شود.
از سوی دیگر، این اقدام میتواند زمینه تبدیل ایران به هاب غذایی منطقه را فراهم کند؛ چرا که ما دسترسی به آبهای شمال و جنوب، مسیرهای بینالمللی و ظرفیتهای بالای صنایع تبدیلی و غذایی داریم.
سوال: ایرانیان خارج از کشور چه نقشی میتوانند در این طرح داشته باشند؟
نوری: ایرانیان خارج از کشور ظرفیت بزرگی هستند و در حوزه کشاورزی فراسرزمینی نیز میتوانند مانند فعالان داخل کشور وارد این فرآیند شوند. یکی از سیاستهای ما استفاده از توان ایرانیان مقیم خارج برای تولید محصول و انتقال آن به کشور است.
سوال: چه مشوقهایی برای سرمایهگذاران در نظر گرفته شده است؟
نوری: یکی از مشوقها این است که بخشی از محصول تولیدی وارد کشور شود. در موضوع هابهای غذایی نیز امکان واردات، فرآوری، بستهبندی و صادرات مجدد محصولات وجود دارد.
سوال: در دوران جنگ، تأمینکنندگان و واردکنندگان نقش مهمی داشتند. آیا تسهیلگریهای ایجاد شده ادامه خواهد داشت؟
نوری: تأمینکنندگان ماههای سختی را پشت سر گذاشتند، اما با وجود شرایط دشوار، اجازه ندادند جریان تأمین کالا متوقف شود. در همان روزهای ابتدایی جنگ جلسات متعددی برای مدیریت شرایط برگزار شد.
سقفهای سابقه فعالیت، محدودیتهای موجود و برخی موانع را کاهش دادیم، بازیگران بیشتری وارد فرآیند شدند و تلاش کردیم جریان تأمین کالا بدون وقفه ادامه پیدا کند.
برخی از این تجربهها را حفظ خواهیم کرد و بخشی از محدودیتهایی که وجود داشت، برای همیشه اصلاح خواهد شد تا فعالیت فعالان این حوزه آسانتر شود.
سوال: اگر نکته پایانی دارید بفرمایید.
نوری: امیدواریم با شرایط جدید، هزینههای تحمیلشده بر کشور در حوزههای مختلف کاهش یابد و مسیر توسعه سرعت بگیرد.
راهبرد ما این است که با استفاده از دانش، فناوری، دانشگاهها و شرکتهای دانشبنیان، کشاورزی دقیق و هوشمند را توسعه دهیم تا امنیت غذایی کشور در هر شرایطی با بهرهوری بیشتر و هزینه کمتر تأمین شود.
نظر شما