شیر مادر؛ نخستین و کامل‌ترین سرمایه سلامت کودک

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، بهناز عرفانی، فوق تخصص نوزادان در ارتباط با اهمیت شیر مادر و اهمیت آن برای نسل آینده اظهار کرد:شیر مادر تنها یک ماده غذایی نیست، بلکه یک مایع زیستی زنده و پیچیده است که حاوی صد‌ها ترکیب فعال از جمله آنتی‌بادی‌ها، سلول‌های ایمنی، الیگوساکاریدها، آنزیم‌ها، هورمون‌ها، فاکتور‌های رشد و میکروارگانیسم‌های مفید است. این ترکیبات نقش مهمی در تکامل سیستم ایمنی، رشد دستگاه گوارش، شکل‌گیری میکروبیوم روده و رشد مغز ایفا می‌کنند. به همین دلیل، شیر مادر قادر است نیاز‌های تغذیه‌ای شیرخوار سالم را در شش ماه نخست زندگی به طور کامل تأمین کند و همزمان از او در برابر بسیاری از عوامل بیماری‌زا محافظت نماید. (World Health Organization)

عرفانی تاکید کرد: مطالعات منتشرشده در مجموعه معتبر The Lancet Breastfeeding Series نشان می‌دهد که شیردهی خطر ابتلا به عفونت‌های تنفسی، اسهال، عفونت گوش میانی، بستری شدن در بیمارستان و مرگ‌ومیر نوزادان را به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهد. همچنین شواهد علمی حاکی از آن است که کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، در آینده کمتر در معرض چاقی، دیابت نوع دو و برخی بیماری‌های غیرواگیر قرار می‌گیرند و به طور متوسط عملکرد شناختی و توانایی‌های یادگیری بهتری از خود نشان می‌دهند. شیردهی با شیر مادر یکی از مهم‌ترین و اثربخش‌ترین مداخلات سلامت عمومی در جهان به شمار می‌رود و از دیدگاه علمی، «استاندارد طلایی تغذیه شیرخوار» محسوب می‌شود.

فوق تخصص نوزادان با بیان این که فواید شیردهی محدود به نوزاد نیست افزود:  برای مادر نیز شیردهی با افزایش ترشح هورمون اکسی‌توسین، به انقباض رحم و کاهش خونریزی پس از زایمان کمک می‌کند. مطالعات طولی و مرور‌های نظام‌مند نشان داده‌اند که افزایش مدت شیردهی با کاهش خطر ابتلا به سرطان پستان، سرطان تخمدان، دیابت نوع دو و برخی بیماری‌های قلبی‌عروقی همراه است. این مزایا سبب شده است که شیردهی نه تنها یک انتخاب تغذیه‌ای، بلکه راهبردی مؤثر برای ارتقای سلامت زنان نیز شناخته شود. 

عرفانی تاکید کرد : از منظر سلامت عمومی، برآورد‌های علمی نشان می‌دهد که اگر توصیه‌های جهانی درباره شیردهی به‌طور کامل اجرا شوند، سالانه جان بیش از ۸۲۰ هزار کودک زیر پنج سال در جهان نجات می‌یابد. علاوه بر آن، کاهش بروز سرطان پستان در مادران، کاهش هزینه‌های درمانی، کاهش بستری کودکان، افزایش بهره‌وری اقتصادی و کاهش بار بیماری‌های مزمن از مهم‌ترین پیامد‌های گسترش فرهنگ شیردهی است. به همین دلیل، کارشناسان سلامت، سرمایه‌گذاری در آموزش و حمایت از مادران شیرده را یکی از سودمندترین سرمایه‌گذاری‌های نظام‌های سلامت می‌داند.

در ایران نیز برنامه‌های ترویج تغذیه با شیر مادر، بر اساس توصیه‌های سازمان جهانی بهداشت، در قالب آموزش کارکنان سلامت، اجرای برنامه «بیمارستان دوستدار کودک»، آموزش مادران باردار، آغاز شیردهی در ساعت اول تولد، تماس پوست با پوست مادر و نوزاد، شیردهی بر اساس میل شیرخوار و حمایت از ادامه شیردهی تا دو سالگی اجرا می‌شود. این اقدامات با هدف کاهش مرگ‌ومیر کودکان، ارتقای سلامت خانواده و بهبود شاخص‌های توسعه سلامت طراحی شده‌اند. 

فوق تخصص نوزادان در انتها گفت: امروزه اجماع جامعه علمی بر این است که حمایت از شیردهی تنها یک مسئولیت فردی نیست، بلکه وظیفه‌ای اجتماعی است که مشارکت خانواده، نظام سلامت، محیط‌های کاری، سیاست‌گذاران و رسانه‌ها را می‌طلبد. هر گام در جهت آگاهی‌بخشی، آموزش و حمایت از مادران شیرده، سرمایه‌گذاری مستقیم بر سلامت نسل‌های آینده و توسعه پایدار جامعه محسوب می‌شود.