سالمندی باید از یک چالش به یک فرصت ملی تبدیل شود

نشست بررسی برنامه‌های تحولی دبیرخانه شورای ملی سالمندان با حضور سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، مجید فولادیان، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان و جمعی از مدیران و صاحب‌نظران برگزار شد.

 

سیدجواد حسینی در این نشست با بیان اینکه موضوع سالمندی به گفتمان ملی در استان‌ها تبدیل شده است، گفت: «سالمندی شمشیری دو لبه است؛ یک سوی آن ابرچالشی است که در صورت نبود برنامه‌ریزی، مخاطرات جدی به همراه خواهد داشت و سوی دیگر آن، فرصت‌های ارزشمندی است که با برنامه‌ریزی صحیح در قالب “اقتصاد نقره‌ای” می‌تواند به موتور محرک توسعه تبدیل شود.»

 

وی با اشاره به اینکه میانگین سن بازنشستگی در ایران ۵۲ سال و امید به زندگی ۷۶ سال است، افزود: «نزدیک به یک‌سوم عمر افراد در دوران بازنشستگی سپری می‌شود؛ این دوره می‌تواند دوره‌ای فعال و مولد باشد. بسیاری از افراد در فاصله سنی ۵۲ تا ۷۰ سال، همچنان توانایی مشارکت در فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی را دارند.»

 

 

رئیس سازمان بهزیستی کشور با معرفی «اقتصاد مراقبتی» به عنوان یکی از ارکان اقتصاد نقره‌ای گفت: «اقتصاد مراقبتی، یکی از سریع‌ترین و فراگیرترین مسیر‌های ایجاد اشتغال است. جوانان می‌توانند با ورود به حوزه خدمات مراقبتی، همزمان با بهبود کیفیت زندگی سالمندان، فرصت‌های شغلی پایداری را برای خود ایجاد کنند.»

 

حسینی همچنین بر ضرورت تغییر نقش دبیرخانه شورای ملی سالمندان تأکید کرد و گفت: «این دبیرخانه نباید درگیر امور اجرایی شود؛ چرا که مأموریت اصلی آن سیاست‌گذاری، هماهنگی بین‌بخشی و هدایت کلان است.»

 

 

در ادامه این نشست، مجید فولادیان، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان، به تشریح شش محور عملیاتی این دبیرخانه پرداخت و افزود: «برای رسیدن به جایگاه مرجعیت سیاست‌گذاری، تولید داده‌های دقیق در دستور کار قرار گرفته است.»

 

وی از آغاز پیمایش ملی سالمندی و استمرار پیمایش‌های تلفنی سریع با محوریت موضوعاتی همچون «تنهایی سالمندان» و «اثرات جنگ بر این قشر» خبر داد.

 

فولادیان مهم‌ترین اقدام زیرساختی دبیرخانه را «طراحی داشبورد ملی سالمندی» عنوان کرد و افزود: «با همکاری وزارتخانه‌های تعاون و بهداشت، به دنبال تجمیع تمامی داده‌های مربوط به سالمندان هستیم تا در نهایت، شناسنامه الکترونیک سالمندی برای تمامی افراد بالای ۶۰ سال کشور صادر شود. این اقدام امکان رصد دقیق وضعیت سلامت و معیشت سالمندان و ارائه خدمات هدفمند به آنان را فراهم خواهد کرد.»

 

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان همچنین از تحلیل و بومی‌سازی تجربیات جهانی و تدوین دو گزارش سیاستی تطبیقی از سال ۲۰۲۰ میلادی تاکنون خبر داد که نقشه راهی برای مقابله با چالش‌های این حوزه خواهد بود.

 

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به سالمندی گفت: سالمندی باید از یک موضوع صرفاً تخصصی خارج شده و به یک مسئله اجتماعی و شناختی در سطح جامعه تبدیل شود.

مجید فولادیان با اشاره به دومین محور برنامه‌های دبیرخانه شورای ملی سالمندان افزود: برای تثبیت گفتمان سالمندی، برنامه‌هایی از جمله برگزاری جشنواره فیلم کوتاه سالمندی، تولید برنامه‌های گفت‌وگومحور، ساخت انیمیشن، اجرای پویش‌های ملی و تقویت فعالیت‌های رسانه‌ای در دستور کار قرار گرفته است.

 

وی افزود: همچنین با همکاری دانشگاه علامه طباطبایی، تولید مجموعه گفت‌و‌گو‌های تخصصی با صاحب‌نظران حوزه سالمندی آغاز خواهد شد.

 

فولادیان با بیان اینکه تدوین گزارش‌های سیاستی تخصصی نیز در همین راستا دنبال می‌شود، گفت: در این زمینه شبکه‌ای از متخصصان حوزه سالمندی شناسایی و سازماندهی شده‌اند تا در تولید این گزارش‌ها مشارکت کنند.

 

 

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان با اشاره به محور سوم برنامه‌ها، حوزه سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری را از مهم‌ترین مأموریت‌های این دبیرخانه دانست و گفت: پیش‌نویس قانون سالمندان که پیش‌تر تهیه شده بود، بازنگری و بازنویسی شده و پس از دریافت نظرات کارشناسی، برای طی مراحل قانونی به مجلس شورای اسلامی ارائه خواهد شد.

 

وی افزود: سند ملی سالمندان نیز به‌طور کامل بازنگری شده و وظایف تمامی دستگاه‌ها در آن بازتعریف شده است. این سند به‌زودی نهایی می‌شود و برای نظارت بر اجرای آن نیز سامانه‌ای طراحی خواهد شد تا عملکرد دستگاه‌ها بر اساس شاخص‌های مشخص ارزیابی و رتبه‌بندی شود.

 

فولادیان همچنین از طراحی نظام ستاره‌دهی دوستدار سالمند خبر داد و گفت: بر اساس الگوی موفق سنگاپور، مراکز اقامتی، هتل‌ها، رستوران‌ها و سایر اماکن عمومی از نظر سازگاری با نیاز‌های سالمندان ارزیابی و رتبه‌بندی خواهند شد.

 

وی با اشاره به افزایش درخواست‌ها برای ایجاد دهکده‌های سالمندی افزود: در سال‌های اخیر متقاضیان متعددی برای سرمایه‌گذاری در این حوزه مراجعه کرده‌اند و باید روند صدور مجوز را تسهیل و تسریع کنیم.

 

 

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان محور چهارم برنامه‌های این دبیرخانه را توسعه اقتصاد سالمندی عنوان کرد و گفت: اگر از امروز به اقتصاد سالمندی توجه نکنیم، در سال‌های آینده با چالش‌های جدی مواجه خواهیم شد.

 

وی با اشاره به تجربه کشور‌های اروپایی افزود: گردش مالی اقتصاد سالمندی در اروپا به بیش از ۴۲۰ میلیارد یورو می‌رسد و این حوزه ظرفیت‌های گسترده‌ای برای سرمایه‌گذاری و اشتغال ایجاد کرده است. در این زمینه نقشه فرصت‌های سرمایه‌گذاری سالمندی تدوین شده و تجارب جهانی متناسب با شرایط ایران بومی‌سازی شده است. همچنین دبیرخانه در نقش تنظیم‌گر بازار خدمات سالمندی، زمینه فعالیت کسب‌وکارها، اپلیکیشن‌ها و سرمایه‌گذاران این حوزه را تسهیل خواهد کرد.

 

 

وی از برگزاری نخستین نمایشگاه اقتصاد نقره‌ای در مهرماه خبر داد و گفت: در این نمایشگاه همه ذی‌نفعان حوزه سالمندی گرد هم می‌آیند تا ظرفیت‌های اقتصادی این حوزه معرفی شود و نشان دهیم که سالمندی علاوه بر چالش، می‌تواند فرصتی مهم برای توسعه اقتصادی کشور باشد.

 

فولادیان همچنین از تدوین چارچوب‌های لازم برای راه‌اندازی دهکده‌های سالمندی خبر داد و افزود: فعالان این حوزه گرد هم آورده شده‌اند تا ضمن تبادل تجربه، از تکرار خطا‌های احتمالی جلوگیری شود.

 

 

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان با انتقاد از نگاه رایج به دوران سالمندی گفت: متأسفانه در بسیاری از موارد، افراد پس از بازنشستگی عملاً از چرخه فعالیت اجتماعی و اقتصادی کنار گذاشته می‌شوند، در حالی که در بسیاری از کشور‌های جهان، سالمندان همچنان نقش مؤثری در بازار کار دارند.

 

وی افزود: نخستین گام در این زمینه، مطالعه تطبیقی الگو‌های موفق جهانی بوده است. همچنین طراحی مشاغل دوستدار سالمند متناسب با شرایط هر استان در دستور کار قرار دارد، چرا که نیاز‌ها و ظرفیت‌های استان‌های مختلف کشور یکسان نیست.

 

فولادیان ادامه داد: مذاکراتی با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای به رسمیت شناختن مشاغل ویژه سالمندان انجام شده و طراحی مشوق‌های بیمه‌ای و حمایتی نیز در حال پیگیری است تا کارفرمایان انگیزه بیشتری برای جذب سالمندان داشته باشند.

 

وی همچنین از تشکیل ائتلاف ملی اشتغال سالمندان با مشارکت دولت، بخش خصوصی و سازمان‌های مردم‌نهاد خبر داد و گفت: این ائتلاف به شناسایی و توسعه فرصت‌های شغلی متناسب برای این گروه سنی کمک خواهد کرد.

 

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان در پایان از اجرای برنامه‌های بازآموزی و ارتقای مهارت خبر داد و افزود: بسیاری از سالمندان برای ادامه فعالیت اقتصادی نیازمند آموزش مهارت‌های جدید، از جمله سواد دیجیتال، کار با تلفن همراه و نرم‌افزار‌های کاربردی هستند و این آموزش‌ها در برنامه‌های ما پیش‌بینی شده است.

 

فولادیان در تشریح محور نهایی برنامه‌ها افزود: بازطراحی ساختار دبیرخانه شورای ملی سالمندان، شناسایی شبکه کارشناسان ملی و ایجاد زیرساخت‌های دانشی از دیگر اقدامات پیش‌بینی‌شده است.

 

وی افزود: با همکاری دانشگاه فردوسی مشهد بزرگ‌ترین کتابخانه دیجیتال پژوهش‌های سالمندی کشور ایجاد خواهد شد تا تمامی پژوهش‌ها، مقالات و منابع علمی این حوزه در یک بستر واحد در دسترس پژوهشگران و سیاست‌گذاران قرار گیرد.

 

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان گفت: هدف نهایی ما آن است که دبیرخانه شورای ملی سالمندان به مرجع ملی سیاست‌گذاری، تولید دانش و هماهنگی بین‌بخشی در حوزه سالمندی تبدیل شود.

 

وی در پایان از برنامه آموزش مراقبان خانگی سالمندان خبر داد و گفت: در صورت اجرای این طرح مراقبان آموزش‌دیده می‌توانند خدمات استانداردتری به سالمندان ارائه دهند و حتی مشمول حمایت‌های مالی شوند. این اقدام می‌تواند تحول بزرگی در نظام مراقبت از سالمندان کشور ایجاد کند، چون در حال حاضر دسترسی به مراقبان حرفه‌ای و آموزش‌دیده یکی از چالش‌های جدی خانواده‌ها به شمار می‌رود.