رتبه های تک رقمی جمهوری اسلامی در فناوری نانو

چکیده مصاحبه پژوهشی:

- رشد 100 درصدی حجم بازار محصولات نانو ساخت داخل در پنج سال اخیر و صادرات این محصولات به بیش از 40 کشور جهان از دستاوردهای صنعتی و تجاری کشور در حوزه فناوری نانو است.

- ج.ا.ا  توانسته است از رتبه ­ی 56 در سال 2000 میلادی به رتبه 4 در پایان سال 2017 با انتشار 9360 مقاله مرتبط با فناوری نانو در مجلات معتبر نمایه شده در ISI توسط محققان ایرانی دست یابد.

-طبق ارزیابی صورت گرفته در سال 2017، ایران با 9360 مقاله در رتبه چهارم دنیا قرار گرفته است.

-در حال حاضر محصولاتی که در سایت nanoproduct.ir   نمایش داده می ­شوند. مورد تایید ستاد نانو هستند؛ و مردم به راحتی می­توانند از آن

پژوهش خبری صدا وسیما: امروزه رشد دانش و فناوری همواره اساس پیشرفت و توسعه کشورهای جهان است. این مقوله یکی از مهمترین عناصر توسعه اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، صنعتی و اقتصادی محسوب می گردد. از این سو توجه به رشد پژوهش و فناوری به عنوان یک مساله حیاتی و نیروی محرکه پیشرفت و توسعه پایدار و افزایش رفاه و استقلال در جامعه ضرورت دارد.[1] در اين چارچوب در مصاحبه پژوهشی با: محمد یوسفی مدیر توسعه کسب و کار حوزه ساخت و ساز ستاد فناوری نانو و ­رضا سلطان­ علیزاده  مدیر توسعه  کسب و کار از کارگروه صنعت بازار­ موضوع­ «­­دستاوردهای فناوری نانو در کشور» را با طرح سئوالات زير مورد بررسي و واکاوي قرار داديم: 

پژوهش خبری : فناوری نانو چیست؟

فناوری نانو، توانمندی تولید مواد، ابزار و سیستم­ های جدید با کنترل سطوح مولکولی و اتمی و استفاده از خواصی است که در آن سطوح ظاهر می­ شود. نانو، رشته ­ای جدید نیست، بلکه رویکردی جدید به تمام رشته ­هاست؛ فناوری نانو در حوزه ­های مختلفی نظیر: غذا، دارو، تشخیص پزشکی، بیوتکنولوژی، الکترونیک، رایانه، ارتباطات، حمل و نقل، انرژی، محیط­ زیست، مواد، هوافضا و امنیت ملی، کاربرد دارد. آزمایش و تحقیق در حوزه نانو از ابتدای دهه 80 قرن بیستم، به طور جدی پیگیری شد؛ اما آثار شگرف آن در روند تحقیق و توسعه، توجه همه کشورهای بزرگ را به خود جلب کرد. این امر، فناوری نانو را به یکی از مهمترین اولویت ­های تحقیقاتی در دهه اول قرن بیست و یکم، تبدیل کرد.[2] 

پژوهش خبری :پیشینه فناوری نانو در کشور چیست­ ؟

پیشینه فناوری نانو در کشور به سال1382 بازمی گردد. با شناسایی فناوری نانو به عنوان یک فناوری دارای اولویت ملی، ستاد ویژه توسعه فناوری نانو به منظور پیگیری توسعه این فناوری درکشور تشکیل شد. پروژه ای تحت عنوان" حمایت تشویقی" در اوایل سال 1383 جهت توسعه منابع انسانی آغاز به کار کرد. هدف اصلی این پروژه ایجاد انگیزه در میان محققان داخلی جهت تمرکز مطالعاتشان بر روی فناوری نانو و حمایت مالی به محققانی است که موضوع تحقیقاتشان مربوط به فناوری نانو باشد. دیدگاه ستاد برای توسعه فناوری نانو، تدوین چارچوب فعالیت بلند مدت کشور در این حوزه بود و در این مسیر، سند راهبردی ده ساله فناوری نانو در ستاد تهیه و در مرداد 1384 به تصویب هیئت دولت رسید. این سند با عنوان «سند راهبرد آینده» قرار گرفتن در میان 15 کشور برتر جهان در حوزه فناوری نانو و تلاش برای ارتقاء مداوم این جایگاه به منظور تولید ثروت و بهبود کیفیت زندگی مردم را هدف ­گیری کرد. طبق ارزیابی صورت گرفته در سال 2017، ایران با 9360 مقاله در رتبه چهارم دنیا قرار گرفته است و حدود 67/ 5 درصد از کل مقالات ISI  نانوی دنیا توسط محققان ایرانی منتشر شده­اند؛ هم اکنون تعداد محصولات نانو و تجهیزات مرتبط با فناوری نانو که در ایران تولید می­ گردند، 459 است که از این تعداد، 309 محصولات نانو و 150 دستگاه و تجهیزات مرتبط با فناوری نانو هستند.       

پژوهش خبری : فناوری نانو چه حوزه ­هایی را در بر می­گیرد؟

فناوری نانو به عنوان پدیده­ای عظیم که با سرعت هرچه تمام­تر در حال توسعه است؛ در تمامی حوزه ­ها از پزشکی، محیط زیست، مهندسی تا زیست شناسی، شیمی، علم مواد و ارتباطات راه یافته و به عنوان یک دانش میان رشته ­ای، فواید اقتصادی بسیاری از قبیل افزایش کارآیی، صرفه­ جویی در مصرف انرژی، بهبود روش ­های تولید و کاهش هزینه ­ها دارد. بنابراین به کارگیری این فناوری موجب بهبود همه جانبه وضعیت زندگی مردم خواهد شد.[3]

پژوهش خبری : روند رشد فناوری نانو در کشور چگونه بوده است؟

جمهوری اسلامی  ایران توانسته است از رتبه ­ی 56 در سال 2000 میلادی به رتبه 4 در پایان سال 2017 با انتشار 9360 مقاله مرتبط با فناوری نانو در مجلات معتبر نمایه شده در ISI توسط محققان ایرانی دست یابد.[4] دستاوردهای علمی کشور در حوزه نانو می ­تواند نیاز به زیرساخت علمی و دانشی برای توسعه فناوری و تولید محصولات نانو را در داخل کشور تا حد قابل قبولی مرتفع سازد[5].  

پژوهش خبری : دستاوردهای صنعتی و تجاری نانو درکشور چیست؟

در سال­های اخیر[6] دستاوردهای صنعتی، اقتصادی و تجاری فناوری نانو در ایران رشد فزاینده­ای داشته است.[7] 

پژوهش خبری : پیشرفت ­های حوزه نانو در منطقه و جهان چگونه بوده است؟

ایران تا پایان ژوئن 2018 میلادی، 73 اختراع ثبت شده(Granted)  مرتبط با فناوری نانو در دفتر ثبت پتنت (USPTO)  دارد. همچنین تعداد کل اختراعات منتشر شده ایران (Published)  در حوزه فناوری نانو در دفتر ثبت آمریکا (USPTO) تا پایان ژوئن2018 میلادی به 197 اختراع می­رسد.[8]     

پژوهش خبری :  تفاوت محصولات نانو با نمونه ­های معمولی چیست؟

محمد یوسفی مدیر توسعه کسب و کار حوزه ساخت و ساز ستاد فناوری نانو­: فناوری نانو دست­کاری در بعد اتم و مولکول است. نانو باعث می­شود: خواص فیزیکی و شیمیایی مواد تغییر ­کند. معمولا محصولات نانو به دو شکل هستند:  1- محصولاتی که چند ویژگی از محصول بهبود پیدا یافته است که اصطلاحا این محصول را نانو بهبود گویند.  2- محصولات هوشمندی که فناوری این محصولات مبتنی بر فناوری نانو است: مثل داروها و شیشه­ های هوشمند. 

رضا سلطان­علی زاده  مدیرتوسعه کسب و کار از کارگروه صنعت بازار­:  فناوری نانو در20 حوزه صنعتی تاثیر مستقیم دارد. در بحث فناوری نانو 200 شرکت فعالیت دارند و 450 محصول به بازار عرضه می­کنند. محصولات نانو به لحاظ اقتصادی قابلیت رقابت با نمونه ­های معمولی آنرا دارند. از یک طرف عمر محصول افزایش پیدا کرده و کیفیت محصولات استفاده شده کاملا به صرفه است. فناوری نانو در صنایع مختلف در داخل کشور استفاده می­ شود. برای اینکه صنعت همیشه پویا باشد پلت فرم­ های فناوری را طراحی کردیم که خروجی­ های این پلت­فرم­ ها ورودی­ های آن صنایع می­ شود.  

پژوهش خبری : روند مصرف فناوری نانو در زندگی مردم را چگونه ارزیابی می ­کنید؟

محمد یوسفی مدیر توسعه کسب و کار حوزه ساخت و ساز ستاد فناوری نانو­: امسال در خانه نانویی[10] بیش از 50 محصول،  که توسط بیش از 30 شرکت تولید می­ شوند را ارائه کردیم: در زمینه: بتون و سیمان، رنگ و محصولاتی همچون "انواع چسب­ ها، شیشه، لوازم خانگی، پکیج،  رادیاتور،  اجاق گاز و مبلمان" که  در دکوراسیون استفاده می ­شود؛  روش تولید فن ­آوری نانو در این محصولات، توسط نانو ذراتی است که در این محصولات استفاده شده و خواص جدیدی به محصولات داده است.

رضا سلطان­علی زاده  مدیر توسعه  کسب و کار از کارگروه صنعت بازار­: بازاری که فناوری نانو، سالانه در کشور ایجاد کرده است:  این عدد و رقم به دو برابر افزایش پیدا کرده است؛ بازار نانو به حدود 1400 میلیارد تومان رسیده است؛ که عدد بسیار بزرگی است. باعث شده فناوری نانو در زندگی مردم و بحث صنایع مختلف استفاده شود.

پژوهش خبری : فناوری نانو چه نقشی در زیباسازی و مقاوم ­سازی محیط زندگی مردم دارد؟  

محمد یوسفی مدیر توسعه کسب و کار حوزه ساخت و ساز ستاد فناوری نانو­: ساختمان­ سازی در ایران مشکلاتی دارد­: "سنگین بودن سازه، اثرات زیست محیطی، سیرینگ انرژی، زیبایی، نمای سازه، شیشه­ های هادی حرارت، نفوذپذیری، آنتی باکتریال نبودن، مقاومت نداشتن نسبت به خردگی، سایش و خراش" .  در زمینه سبک­ سازی: روی بتن­ های سبک سازه­ای کار کردیم. در زمینه زیبایی: بحث شیرآلات بوده است. بحث نمای سازه:  لایه­ هایی که می­توانید روی نمای سازه اعمال کنید و باعث خود تمیز شوندگی بشوند. که در قالب پوشش­ های رنگی و شفاف تولید شده است؛ در زمینه مقاوم سازی: چسب­ ها هستند که می ­توانید بجای ملات از این چسب­ ها استفاده کنید. در زمینه سینرینگ انرژی: شیشه­ های لویی کم قوس کنترل کننده حرارت که می­توان در نمای سازه استفاده کرد. ضریب انتقال حرارت این شیشه ­ها 2/ 1 تا 4/ 1 است؛ در حالیکه ضریب انتقال حرارتی شیشه ­های معمولی بیش از 2 / 3 است. اگر این شیشه ­ها را استفاده کنید؛ اثر آنرا می­توانید در قبض ماهانه ­تان مشاهده کنید؛ انواع این شیشه­ ها در حال حاضر به کشورهای مختلف دنیا صادر می­ شوند؛ محصولات مبتنی بر منسوجات:  بحث­ آبگریز و معطر بودن و آنتی باکتریال بودن آن محصولات مطرح است که ارائه کردیم­. بحث شیرآلات:  بازار بسیار بزرگی دارد؛ پوشش‌هایی روی اینها مقاوم به خردگی، سایش و خراش است.

پژوهش خبری: مردم چگونه به کیفیت محصول نانو ، عرضه شده در بازار اطمینان کنند؟

رضا سلطان­علی زاده  مدیر توسعه  کسب و کار از کارگروه صنعت بازار­: ستاد فناوری نانو توانسته با مکانیسم ­هایی که طراحی کرده است؛ این محصولات را فیلتر کند. در حال حاضر محصولاتی که در سایت nanoproduct.ir   نمایش داده می­شوند. مورد تایید ستاد نانو هستند؛ و مردم به راحتی می ­توانند از آن استفاده کنند. این محصولات که بررسی و تایید شده­ اند؛ بصورت دوره ­ای از بازار ارزیابی مجدد ­می­ شود که مشکلی نداشته باشد.

کلام آخر   

تولید تعداد قابل ملاحظه مقالات ISI در حوزه نانوتکنولوژی و محصولات فناوری نانو در کشور، از دستاوردهای فناوری نانو بوده است. با وجود زمان نه چندان طولانی که از آغاز فعالیت ستاد ویژه توسعه فناوری نانو سپری می­ شود، دستاوردهای خوبی در این حوزه حاصل شده است. فاصله کشورهای پیشرفته با ایران در بخش نانو فاصله چندان زیادی نیست[11]؛  امید است با برداشتن گام­ های بلندتری در بخش تولید علم، تولید محصولات نانو و یافتن بازار برای این محصولات، یکی از مهم ترین اهداف اصلی این ستاد که تولید ثروت و بهبود کیفیت زندگی مردم است تحقق یابد.

 منابع در آرشیو خبری موجود است.

پژوهش خبری // مهدی ناجی